Licówki czy aparat ortodontyczny — co wybrać przy krzywych zębach?

Licówki czy aparat ortodontyczny? Aparat przesuwa zęby na właściwe miejsce i może poprawić zgryz, a licówki jedynie zakrywają przednią powierzchnię zębów — zęby pod nimi zostają tam, gdzie były. Dlatego przy wyraźnie krzywych zębach i wadach zgryzu zwykle lepszym wyborem jest aparat, a licówki sprawdzają się przy niewielkich niedoskonałościach kształtu i koloru.

To pytanie słyszymy w gabinecie bardzo często. Brzmi zwykle tak: „Nie chcę nosić aparatu półtora roku. Czy licówki nie załatwią sprawy szybciej?”. Kusząca obietnica „prostych zębów w dwa tygodnie” ma jednak swoją cenę. W tym artykule wyjaśniamy, czym różnią się obie metody, kiedy licówki naprawdę mają sens, a kiedy mogą zaszkodzić.

Licówki a aparat ortodontyczny — na czym polega różnica?

Najważniejsza różnica jest prosta: aparat ortodontyczny leczy przyczynę, licówki zmieniają wygląd.

Aparat ortodontyczny (stały — klasyczny lub samoligaturujący — albo nakładki typu alignery) działa stałą, delikatną siłą. Pod jej wpływem kość wokół korzeni stopniowo się przebudowuje, a zęby przesuwają się razem z korzeniami. Dzięki temu ortodonta może wyrównać stłoczenia, zamknąć szpary i poprawić to, jak zęby górne spotykają się z dolnymi. Własne zęby pacjenta pozostają nienaruszone.

Licówki to cienkie płatki z porcelany (ceramiki) albo z kompozytu, przyklejane do przedniej powierzchni zębów. Mogą zmienić kształt, długość i kolor zęba, a także optycznie „wyprostować” uśmiech. Nie zmieniają jednak położenia korzeni ani zgryzu. W większości przypadków przed założeniem licówek porcelanowych trzeba zeszlifować cienką warstwę szkliwa — a szkliwo nie odrasta, więc ten krok jest nieodwracalny.

W skrócie: po aparacie zęby są proste. Po samych licówkach zęby wyglądają na proste.

Kiedy licówki mogą wystarczyć zamiast aparatu?

Licówki bywają rozsądnym wyborem, gdy problem jest głównie estetyczny, a zgryz jest prawidłowy. Najczęściej dotyczy to sytuacji, w których:

• zęby są ustawione prawidłowo, ale mają nierówny kształt lub długość,
• pojawiły się niewielkie szpary między zębami, zwłaszcza gdy same zęby są drobne,
• zęby są odbarwione w sposób, którego nie da się usunąć wybielaniem,
• krawędzie są uszkodzone, ukruszone lub starte,
• rotacja albo przesunięcie zęba jest minimalne i nie wpływa na zgryz.

W takich przypadkach licówki porcelanowe lub kompozytowe (tzw. bonding) mogą dać szybki efekt bez wielomiesięcznego leczenia. Zakres jest jednak wąski. Brytyjskie Towarzystwo Ortodontyczne zwraca uwagę, że istnieją wyraźne granice tego, jak dużą nieregularność da się zamaskować w ten sposób — przy większych przesunięciach licówki robią się po prostu zbyt grube.

Kiedy aparat ortodontyczny jest lepszym wyborem niż licówki?

Aparat ortodontyczny jest zwykle właściwym rozwiązaniem wszędzie tam, gdzie problem dotyczy położenia zębów lub szczęk, a nie tylko ich wyglądu:

• stłoczenia — zęby nachodzą na siebie, są obrócone lub wysunięte z łuku,
• wady zgryzu — przodozgryz, tyłozgryz, zgryz otwarty, zgryz krzyżowy, głęboki nagryz,
• duże szpary albo przesunięcia po utracie zęba,
• trudności w czyszczeniu — w stłoczonych miejscach łatwiej zbiera się płytka, co sprzyja próchnicy i stanom zapalnym dziąseł,
• nierówne ścieranie się zębów lub dolegliwości związane z tym, jak zęby się spotykają.

Licówka przyklejona do zęba, który stoi krzywo, nie zmieni sposobu, w jaki zęby pracują podczas gryzienia. Jeśli zgryz jest nieprawidłowy, problem zostaje pod spodem — a licówki na takich zębach mogą być bardziej narażone na odpryski i odklejenie.

Aparat ma też tę zaletę, że nie wymaga szlifowania zdrowych zębów. Współczesne aparaty stałe, w tym samoligaturujące, są mniejsze i wygodniejsze niż te sprzed lat, a każdy plan ortodonta dobiera indywidualnie.

Licówki zamiast aparatu — jakie są ryzyka?

Metodę „prostowania” zębów samymi licówkami nazywa się czasem „ortodoncją natychmiastową”. Brzmi atrakcyjnie, ale specjaliści zwracają uwagę na kilka poważnych minusów:

1. Więcej szlifowania. Żeby licówka na wysuniętym lub obróconym zębie wyglądała prosto, często trzeba usunąć znacznie więcej tkanki niż przy licówce na prostym zębie. Może to prowadzić do nadwrażliwości, a w skrajnych przypadkach nawet do konieczności leczenia kanałowego.
2. Nieodwracalność. Zeszlifowane szkliwo nie odrośnie. Ząb, który raz otrzymał licówkę, zwykle będzie jej potrzebował już zawsze.
3. Wymiana co kilka–kilkanaście lat. Licówki nie są wieczne — trzeba liczyć się z ich wymianą w przyszłości, a każda wymiana to kolejny zabieg.
4. Dziąsła. Brzegi licówek leżące blisko dziąseł mogą z czasem niekorzystnie wpływać na tkanki wokół zęba.
5. Zgryz pozostaje bez zmian. Jeśli zęby się nie domykają, licówki tego nie naprawią.

Dla kogo licówki zwykle nie są dobrym pomysłem?

• dla osób z wyraźnymi stłoczeniami lub wadą zgryzu, które chcą „ominąć” leczenie ortodontyczne,
• dla osób, które zaciskają lub zgrzytają zębami (bruksizm) — duże obciążenia zwiększają ryzyko pęknięć,
• przy nieleczonej próchnicy lub stanach zapalnych dziąseł — najpierw trzeba je wyleczyć,
• dla młodych osób ze zdrowymi zębami, u których głównym problemem jest ustawienie zębów — tu szlifowanie zdrowego szkliwa jest szczególnie trudne do uzasadnienia.

Ostateczną decyzję zawsze podejmuje się po badaniu — te informacje mają charakter ogólny.

Licówki czy aparat — porównanie w tabeli

Aktualne ceny leczenia sprawdzisz na stronach Ortodoncja — aparaty stałe i nakładki w LumiDent oraz licówki porcelanowe i kompozytowe. Przy porównywaniu kosztów warto pamiętać, że licówki zakłada się zwykle na kilka zębów naraz i po latach wymienia.

Najpierw aparat, potem licówki — leczenie łączone

Nie zawsze trzeba wybierać „albo–albo”. Często najlepszy efekt daje połączenie obu metod: najpierw aparat ortodontyczny ustawia zęby, potem — jeśli nadal jest taka potrzeba — licówki poprawiają kształt lub kolor.

Taka kolejność ma kilka zalet:

• na prostych zębach licówki mogą być cieńsze, więc szlifowania jest mniej,
• zęby ustawione w łuku łatwiej utrzymać w czystości,
• licówki nie muszą „maskować” krzywizny, więc efekt jest bardziej naturalny,
• często okazuje się, że po leczeniu aparatem licówki są potrzebne tylko na kilku zębach — albo wcale.

W praktyce plan ustala się wspólnie: lekarz zajmujący się ortodoncją ocenia ustawienie zębów i zgryz, a lekarz zajmujący się protetyką — to, co warto poprawić po zakończeniu leczenia.

Aparat czy licówki? Jak wygląda konsultacja w LumiDent

Odpowiedź na pytanie „licówki czy aparat” zawsze zależy od konkretnych zębów i zgryzu. Dlatego zaczynamy od konsultacji ortodontycznej. W LumiDent na Ursynowie leczeniem ortodontycznym dorosłych i dzieci zajmuje się lek. dent. Mariya Shylovich.

Podczas wizyty lekarz:

1. ocenia ustawienie zębów, zgryz i stan dziąseł,
2. w razie potrzeby zleca dodatkową diagnostykę, np. skan 3D lub zdjęcie RTG,
3. omawia możliwe opcje — aparat, licówki albo leczenie łączone — wraz z ich ograniczeniami,
4. przygotowuje plan leczenia z orientacyjnym czasem trwania i kosztami.

Szczegóły zakresu i ceny znajdziesz na stronie Ortodoncja w LumiDent.

Chcesz sprawdzić, co będzie lepsze w Twoim przypadku? Umów konsultację online lub zadzwoń: +48 732 205 427. Przyjmujemy od poniedziałku do soboty w godz. 10:00–21:00, ul. Alternatywy 7 lok. U5, 02-775 Warszawa.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji ze stomatologiem.