Czy licówki niszczą zęby? Co naprawdę dzieje się z zębem pod licówką

Czy licówki niszczą zęby? Dobrze zaplanowane licówki nie niszczą zdrowych zębów: przy licówkach porcelanowych usuwa się zwykle cienką warstwę szkliwa, a bonding często wykonuje się bez szlifowania. Ryzyko pojawia się wtedy, gdy opracowanie jest zbyt głębokie, licówki mają „prostować” krzywe zęby albo zakłada się je na zęby z nieleczoną próchnicą lub chorymi dziąsłami.

To jedno z pierwszych pytań, jakie słyszymy na konsultacji. Wiele osób widziało w internecie zdjęcia zębów oszlifowanych „na szpilki” i boi się, że licówki oznaczają utratę własnych zębów. W tym artykule wyjaśniamy, ile tkanki naprawdę usuwa się pod licówki, czym różni się pod tym względem porcelana od bondingu, jakie są realne ryzyka i jak można je ograniczyć.

Czy licówki niszczą zęby? Co dzieje się z zębem pod licówką

Licówka to cienka warstwa porcelany (ceramiki) albo kompozytu przyklejona do przedniej powierzchni zęba. Zmienia jego kształt, kolor i długość, ale ząb pod nią pozostaje żywy: ma swój nerw, korzeń i dziąsło, tak jak przed leczeniem.

Żeby licówka trzymała się mocno przez lata, potrzebuje dobrego podłoża do klejenia. Najlepszym podłożem jest szkliwo – twarda, zewnętrzna warstwa zęba. Pod nim leży zębina, do której klej przylega mniej przewidywalnie. Dlatego to, czy licówka „zaszkodzi” zębowi, zależy przede wszystkim od tego, ile szkliwa zostanie po opracowaniu.

W badaniu, które obejmowało 580 licówek porcelanowych obserwowanych do 12 lat, licówki przyklejone do zębiny albo z brzegami w zębinie były około 10 razy bardziej narażone na niepowodzenie niż licówki przyklejone do szkliwa. To ważna informacja również dla pacjenta: im więcej własnego szkliwa zostaje, tym lepiej i dla zęba, i dla samej licówki.

Ile szkliwa usuwa się pod licówki porcelanowe

Pod licówkę porcelanową zwykle wygładza się przednią powierzchnię zęba na głębokość rzędu kilku dziesiątych milimetra. Dokładna głębokość zależy od tego, jak zęby są ustawione, jaki mają kolor i o ile mają się zmienić.

Szkliwo na zębach przednich jest cienkie, szczególnie przy dziąśle. W badaniu laboratoryjnym na usuniętych siekaczach przyśrodkowych opracowanie do około 0,3 mm przy dziąśle, 0,5 mm w części środkowej i 0,7 mm przy brzegu zostawało jeszcze w całości w szkliwie. Przy głębszym opracowaniu coraz większa część powierzchni dochodziła do zębiny. Na zębach bocznych siekaczach i kłach granice były inne, dlatego głębokości nie dobiera się „na oko” dla wszystkich zębów jednakowo.

Co pomaga oszczędzić szkliwo:

• Projekt uśmiechu i mock-up. Gdy lekarz najpierw zaplanuje nowy kształt zębów i przymierzy go w ustach, może opracować ząb tylko tam, gdzie licówka naprawdę potrzebuje miejsca. Opisano to m.in. w pracach o tzw. addytywnym wax-upie.
• Dodawanie zamiast zabierania. Jeśli zęby mają być dłuższe lub szersze, często wystarczy niewielkie opracowanie albo żadne – materiał „dokłada się” na ząb.
• Najpierw ortodoncja przy krzywych zębach. Licówka na wysuniętym lub obróconym zębie wymaga zwykle znacznie głębszego szlifu. Więcej piszemy o tym w artykule Licówki czy aparat ortodontyczny.

Szkliwo nie odrasta, więc opracowanie pod licówki porcelanowe jest nieodwracalne. To nie znaczy, że ząb jest „zniszczony”, ale oznacza, że w przyszłości będzie potrzebował licówki lub innej odbudowy.

Bonding (licówki kompozytowe) – licówki bez szlifowania?

Bonding to licówki kompozytowe wykonywane bezpośrednio w gabinecie. Lekarz nakłada materiał na ząb i modeluje kształt, a do tego często nie trzeba szlifować zęba albo wystarczy minimalne wygładzenie szkliwa. Dlatego bonding jest zwykle najbardziej oszczędną dla zęba metodą zmiany jego kształtu.

Bonding ma jednak swoje ograniczenia:

• kompozyt z czasem traci połysk, może się przebarwiać na brzegach i częściej się odpryskuje niż porcelana – w 6-letnim badaniu klinicznym licówki kompozytowe wymagały takich korekt, choć oceniano je jako udane,
• wymaga polerowania i drobnych napraw co jakiś czas,
• nie jest w pełni „bez śladu”: przy usuwaniu kompozytu z zęba łatwo usunąć też odrobinę szkliwa, dlatego wymiana bondingu również wymaga precyzji.

Licówki porcelanowe bez szlifowania (no-prep) – kiedy są możliwe

Istnieją też bardzo cienkie licówki porcelanowe, które przykleja się bez opracowania zęba albo prawie bez niego. Sprawdzają się głównie wtedy, gdy zęby są małe, między nimi są szpary albo szkliwo jest starte i trzeba je „uzupełnić”.

Nie są jednak rozwiązaniem dla wszystkich. Jeśli zęby są wysunięte do przodu albo bardzo ciemne, licówka bez opracowania byłaby za gruba i mogłaby wyglądać nienaturalnie lub utrudniać czyszczenie przy dziąśle. W przeglądzie badań porównujących oba rodzaje licówek przy licówkach bez opracowania najczęściej zdarzały się odpryski przy brzegach i odklejenia.

Kiedy licówki mogą zaszkodzić zębom – realne ryzyka

Badania nad licówkami porcelanowymi są dość uspokajające. W przeglądzie systematycznym 25 badań z ponad 6 tysiącami licówek szacowany odsetek licówek, które po 10 latach nadal pełniły swoją funkcję, wyniósł około 95%. Próchnica wtórna i konieczność leczenia kanałowego były w tych badaniach rzadkimi przyczynami niepowodzenia – każda z nich dotyczyła około 1% licówek w ciągu 10 lat. Nowsza metaanaliza również wskazuje na niewielki odsetek powikłań biologicznych, czyli dotyczących samego zęba i dziąsła.

Mimo to licówki mogą zaszkodzić, gdy:

1. Opracowanie jest za głębokie. Szlif w zębinie zwiększa ryzyko odklejenia, nadwrażliwości, a w skrajnych przypadkach podrażnienia miazgi.
2. Licówki mają zastąpić aparat. Maskowanie krzywych zębów wymaga zwykle usunięcia dużo większej ilości tkanki.
3. Zęby lub dziąsła nie są zdrowe. Licówki zakłada się dopiero po wyleczeniu próchnicy i stanów zapalnych dziąseł.
4. Brzegi licówek są zbyt grube lub nieszczelne. W takich miejscach łatwiej gromadzi się płytka, co sprzyja próchnicy i stanom zapalnym dziąseł.
5. Zęby są mocno obciążane. Przy zgrzytaniu i zaciskaniu zębów (bruksizmie) licówki częściej pękają lub się odklejają.

Najczęstsze problemy z samymi licówkami porcelanowymi to pęknięcia i odklejenia, które występują zwykle w pierwszych latach. Odklejoną licówkę często da się przykleić ponownie, a pękniętą – wymienić.

Licówki porcelanowe i bonding – porównanie w tabeli

Aktualne ceny obu metod znajdziesz na stronie licówki porcelanowe i bonding w LumiDent.

Dla kogo licówki nie są dobrym pomysłem

• dla osób z nieleczoną próchnicą lub stanem zapalnym dziąseł – najpierw trzeba je wyleczyć,
• dla osób z wyraźnie krzywymi zębami lub wadą zgryzu, które chcą „ominąć” leczenie ortodontyczne,
• przy nasilonym bruksizmie, dopóki zęby nie są chronione, np. szyną na noc,
• dla osób, którym przeszkadza wyłącznie kolor zdrowych zębów – czasem wystarczy profesjonalne wybielanie zębów, bez szlifowania czegokolwiek.

To informacje ogólne. Ostateczną decyzję zawsze podejmuje lekarz po badaniu.

Jak dbać o zęby z licówkami, żeby im nie szkodzić

Licówka nie chroni zęba przed próchnicą ani chorobami dziąseł. Zęby z licówkami wymagają tej samej higieny co pozostałe:

• szczotkowanie dwa razy dziennie i czyszczenie przestrzeni międzyzębowych nicią lub szczoteczkami,
• regularna higienizacja w gabinecie i kontrole, na których lekarz sprawdza brzegi licówek i dziąsła,
• unikanie gryzienia twardych przedmiotów (długopisów, paznokci, pestek) przednimi zębami,
• szyna relaksacyjna na noc, jeśli lekarz ją zaleci przy zgrzytaniu zębami.

Licówki w LumiDent – jak planujemy leczenie, żeby oszczędzić zęby

W LumiDent na Ursynowie licówki porcelanowe i bonding wykonuje lek. dent. Rusłan Osmanov. Zanim cokolwiek opracujemy:

1. badamy zęby i dziąsła i rozmawiamy o tym, co chcesz zmienić,
2. jeśli to potrzebne, przygotowujemy projekt uśmiechu Digital Smile Design i mock-up, żeby zobaczyć planowany efekt w ustach,
3. omawiamy, czy w Twoim przypadku wystarczy bonding, czy lepsze będą licówki porcelanowe – i ile szkliwa trzeba będzie opracować,
4. w razie potrzeby najpierw leczymy próchnicę, wykonujemy higienizację lub wybielanie.

Chcesz sprawdzić, czy licówki lub bonding będą bezpieczne dla Twoich zębów? Umów konsultację online lub zadzwoń: +48 732 205 427. Przyjmujemy od poniedziałku do soboty w godz. 10:00–21:00, ul. Alternatywy 7 lok. U5, 02-775 Warszawa.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji ze stomatologiem.