Usuwanie zęba ultradźwiękami (piezochirurgia) – na czym polega i czym różni się od klasycznej ekstrakcji

Na czym polega usuwanie zęba ultradźwiękami? To ekstrakcja, przy której lekarz oddziela ząb od kości końcówką piezochirurgiczną drgającą z częstotliwością ultradźwięków – tnie ona tkankę kostną, a dziąsło i inne tkanki miękkie oszczędza znacznie bardziej niż wiertło. Zabieg trwa zwykle trochę dłużej niż klasyczny, ale w badaniach często daje mniejszy obrzęk i ból w pierwszych dniach.

Wiele osób boi się usunięcia zęba bardziej niż samego bólu zęba: kojarzy je z „wyrywaniem”, chrupnięciem i spuchniętym policzkiem. W tym artykule wyjaśniamy, czym jest piezochirurgia, czym różni się od usuwania zęba kleszczami i wiertłem, co o niej mówią badania, kiedy naprawdę ma sens – a kiedy wystarczy zwykła ekstrakcja.

Usuwanie zęba ultradźwiękami – na czym polega piezochirurgia

Ząb nie „siedzi” w kości luzem. Trzyma go więzadło ozębnej – tysiące włókien łączących korzeń z kością. Przy każdej ekstrakcji lekarz musi te włókna przeciąć lub rozciągnąć, a przy trudniejszych zębach także usunąć fragment kości lub podzielić ząb na części.

W piezochirurgii robi to końcówka napędzana kryształem piezoelektrycznym. Prąd wprawia kryształ w drgania o częstotliwości kilkudziesięciu tysięcy razy na sekundę, a końcówka porusza się o ułamki milimetra. Zakres około 25–35 kHz jest dobrany do cięcia tkanek zmineralizowanych, takich jak kość. Tkanki miękkie – dziąsło, nerw, błona zatoki szczękowej – potrzebują znacznie wyższej częstotliwości, dlatego przy przypadkowym kontakcie z końcówką są dużo mniej narażone na przecięcie niż przy wiertle.

Podczas pracy końcówkę stale chłodzi strumień soli fizjologicznej. Woda odprowadza ciepło, wypłukuje drobiny kości i poprawia widoczność pola zabiegowego.

W praktyce ultradźwięki służą do:

• przecięcia więzadła ozębnej wokół korzenia, tak aby ząb dał się wyjąć bez dużej siły,
• precyzyjnego usunięcia cienkiej warstwy kości wokół zatrzymanego zęba,
• podzielenia zęba lub korzenia na części, które łatwiej wyjąć pojedynczo,
• wydobycia złamanego lub zrośniętego z kością korzenia.

Kleszcze i dźwignie nadal są potrzebne – ale zwykle na końcu, gdy ząb jest już uwolniony i nie trzeba go „wyważać”.

Usuwanie zęba ultradźwiękami a klasyczna ekstrakcja – porównanie

Najważniejsze: przy prostym, ruchomym zębie różnica bywa niewielka. Przewaga ultradźwięków rośnie wraz z trudnością zabiegu.

Co mówią badania o usuwaniu zęba ultradźwiękami

Najwięcej badań dotyczy usuwania zatrzymanych dolnych ósemek – to zabieg, przy którym zwykle trzeba usunąć kość, więc różnica między wiertłem a ultradźwiękami jest największa.

• Metaanaliza z 2018 roku (5 badań randomizowanych, 402 pacjentów): po piezochirurgii ból po tygodniu, ograniczenie otwierania ust w pierwszej dobie i obrzęk po 7 dniach były mniejsze niż po wiertle. Zabieg trwał średnio około 6 minut dłużej. Autorzy zaznaczają, że potrzeba większych badań.
• Metaanaliza z 2021 roku: silne dowody wskazują, że piezochirurgia wydłuża zabieg, a dowody na mniejszy ból i szczękościsk po zabiegu oceniono jako słabe.
• Przegląd systematyczny z 2024 roku (7 badań): piezochirurgia wiązała się z mniejszym bólem, obrzękiem i szczękościskiem, ale dłuższym czasem zabiegu. Wyniki dotyczące gęstości kości po kilku miesiącach były sprzeczne.

Uczciwie więc: usuwanie zęba ultradźwiękami nie jest cudowną metodą, ale w trudniejszych ekstrakcjach często sprawia, że pierwsze dni po zabiegu są łagodniejsze. Ceną jest dłuższy czas w fotelu.

Kiedy usuwanie zęba ultradźwiękami ma największy sens

W LumiDent lekarze używają ultradźwięków według wskazań – tam, gdzie dają realną korzyść. Najczęściej są to:

• Zatrzymane i krzywo rosnące ósemki – gdy trzeba odsłonić ząb w kości lub podzielić go na części.
• Zęby blisko kanału nerwu lub zatoki szczękowej – precyzja końcówki i mniejsze ryzyko przecięcia tkanek miękkich mają wtedy duże znaczenie. Położenie zęba lekarz ocenia zwykle w tomografii komputerowej.
• Złamane korzenie i zęby zrośnięte z kością – zamiast wyważać korzeń, lekarz może go stopniowo uwolnić.
• Ekstrakcja przed implantem – po usunięciu zęba kość wyrostka zanika. W badaniu klinicznym szerokość wyrostka w miejscu usuniętego zęba zmniejszyła się w ciągu roku średnio o około połowę, z czego większość w pierwszych 3 miesiącach. Delikatne uwolnienie zęba pomaga nie uszkodzić dodatkowo cienkiej przedniej ściany kości, co ułatwia późniejsze wszczepienie implantu.
• Cienka kość i zęby przednie – gdzie każdy milimetr kości i dziąsła ma znaczenie dla wyglądu.

Jeśli po ekstrakcji planujesz uzupełnienie luki, warto omówić to przed zabiegiem. O wyborze między dwoma najczęstszymi rozwiązaniami piszemy w artykule implant czy most – co wybrać po utracie zęba.

Kiedy usuwanie zęba ultradźwiękami nie jest potrzebne

• Ruchomy ząb – na przykład przy zaawansowanej chorobie przyzębia – zwykle wychodzi łatwo i ultradźwięki niewiele by dodały.
• Prosty ząb z jednym, prostym korzeniem – doświadczony lekarz często usunie go delikatnie zwykłymi narzędziami, w krótszym czasie.
• Gdy liczy się czas zabiegu – na przykład u pacjentów, którym trudno długo trzymać otwarte usta.

Niezależnie od metody o terminie zabiegu decyduje stan zdrowia. Przy ostrym stanie zapalnym ekstrakcję czasem odkłada się do jego wyciszenia, a przy lekach przeciwkrzepliwych i niektórych chorobach przewlekłych potrzebna jest konsultacja z lekarzem prowadzącym. Przed zabiegiem powiedz też lekarzowi o wszczepionych urządzeniach, np. rozruszniku serca.

Czy usuwanie zęba ultradźwiękami boli?

Zabieg odbywa się w znieczuleniu miejscowym, tak jak klasyczna ekstrakcja. Podczas usuwania zęba ultradźwiękami pacjent czuje zwykle:

• delikatną wibrację i słyszy cichy, wysoki szum,
• chłodną wodę, która jest na bieżąco odsysana,
• lekki nacisk na końcu, gdy lekarz wyjmuje uwolniony ząb.

Po zabiegu, gdy znieczulenie przestaje działać, ból i obrzęk mogą utrzymywać się kilka dni – po usunięciu zatrzymanej ósemki zwykle dłużej, nawet do tygodnia. Lekarz mówi, jakie leki przeciwbólowe przyjmować. Jeśli boisz się samego zabiegu, powiedz o tym na konsultacji – lekarz wyjaśni każdy etap, zanim zacznie.

Jak wygląda usuwanie zęba ultradźwiękami krok po kroku

1. Konsultacja – badanie, zdjęcie RTG, a przy zatrzymanych zębach często tomografia komputerowa. Lekarz omawia przebieg zabiegu, możliwe ryzyka i cenę.
2. Znieczulenie miejscowe.
3. Dostęp do zęba – przy prostym zębie wystarczy przecięcie więzadła wokół szyjki; przy zatrzymanym lekarz nacina i odsuwa dziąsło.
4. Praca ultradźwiękami – uwolnienie korzenia, w razie potrzeby usunięcie cienkiej warstwy kości lub podział zęba.
5. Wyjęcie zęba – kleszczami lub dźwignią, zwykle bez dużej siły.
6. Oczyszczenie zębodołu i w razie potrzeby szwy lub materiał wspierający gojenie.
7. Zalecenia na piśmie i kontrola, zwykle po 7–10 dniach, wtedy też zdejmuje się szwy.

Gojenie po usuwaniu zęba ultradźwiękami – zalecenia

Zalecenia są takie same jak po każdej ekstrakcji:

• przez 2 godziny po zabiegu nie jedz i nie płucz ust,
• w pierwszych dniach przykładaj zimne okłady, unikaj gorących napojów i wysiłku fizycznego,
• nie pal przynajmniej przez kilka dni – palenie zwiększa ryzyko suchego zębodołu,
• nie dotykaj zębodołu językiem ani palcami.

Jeśli po 2–4 dniach ból zamiast słabnąć narasta, może to być suchy zębodół – wtedy skontaktuj się z kliniką. Dyskomfort po prostej ekstrakcji mija zwykle w ciągu kilku dni, a pełna przebudowa kości trwa kilka miesięcy, ale nie ogranicza codziennego życia.

Usuwanie zęba ultradźwiękami w LumiDent

W LumiDent na Ursynowie zęby usuwamy z użyciem aparatu piezochirurgicznego VarioSurg 2 japońskiej firmy NSK. Ultradźwięków używamy według wskazań – lekarz decyduje o tym po badaniu i zdjęciu RTG. Usuwanie zęba ultradźwiękami nie ma osobnej dopłaty: płacisz według cennika za dany rodzaj ekstrakcji, a cenę znasz przed zabiegiem. Aktualne ceny są na stronie usuwanie zębów i ósemek w LumiDent.

Zabiegi chirurgiczne wykonują:

• lek. dent. Orest Shtuka – praktyka od 2000 roku; chirurgia stomatologiczna, implantologia i periodontologia chirurgiczna. Przyjmuje po polsku, ukraińsku i rosyjsku.
• lek. dent. Rusłan Osmanov – praktyka od 2016 roku; m.in. usuwanie zębów, implantologia i protetyka. Przyjmuje po polsku, angielsku, rosyjsku i ukraińsku.

Jeśli po ekstrakcji planujesz implant, lekarz od razu omówi, jak przygotować miejsce – więcej o tym na stronie implanty zębów w LumiDent.

Masz ząb do usunięcia lub ósemkę, która sprawia problemy? Umów konsultację online lub zadzwoń: +48 732 205 427. Przyjmujemy od poniedziałku do soboty w godz. 10:00–21:00, ul. Alternatywy 7 lok. U5, 02-775 Warszawa.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji ze stomatologiem.